Glaskorrels - staafjes - poeder - Calcedonio - bladgoud.

Vloeibare kleuren glas liggen meestal standaard in grote potten in de oven. De meest gebruikte kleuren zijn marine, bruin, zwart, wit, geel en groen. Bij gebruik van andere kleuren is het werk lastiger. We gebruiken dan glasstaafjes. Deze zijn er in vele variaties. Wat het lastig maakt, is het smelten van de staafjes. Vijf staafjes - elk één centimeter doorsnede - naast elkaar tegen een glasklontje aandrukken. Deze worden verwarmd in de oven tot ze als één geheel buigzaam zijn. Het oppervlak is te klein om grote stukken te verwerken. Nadat de kleurstaafjes zijn gesmolten, zijn ze klaar voor het kneden, trekken en versmelten. Uiteraard zijn het de uitzonderingen die de regel bevestigen. Mijn ‘gambe colorate’ -benenvaas - moest bestaan uit kleuren die niet in het gewone pakket zaten. Maar voor de Maestro was dit geen groot probleem. De voorbereiding bestond hieruit: we sneden verschillende kleuren glasstaafjes af tot ze ongeveer 5 cm lengte hadden. Deze legde ik op een geribbelde grillplaat, die een minuut in de oven ging. Intussen had mijn Maestro een grote klomp zwart glas gerold en met een natte krant schoongeveegd. De ovaalvormige bal rolde hij over de grillplaat, zodat de gekleurde staafjes zich als kauwgom vasthechtten aan de bal. De bal moest direct weer de oven in. Het geheel gaf toen al een prachtige schakering van kleuren, maar was nog niet in model en zeker niet zoals ik het bedoeld had. De glasmeester zat op zijn bankje en hield mijn object vast. Ik mocht nu met een metalen vork lijnen trekken. Voorzichtig van boven naar beneden ging de drietand langs de hete glasbol. Een rechte lijn betekent: in één keer recht naar beneden trekken met de vork. Elke afwijking is in het eindresultaat zichtbaar. Ondanks de hitte kan je niet te snel bewegen, maar ook niet te langzaam. Het beeld moet in verband met de afkoeling binnen enkele minuten de oven weer in. Na de zoveelste keer verhitting in de oven kwam er door kneden en trekken eindelijk het juiste model in. Het heeft zeker twee uur geduurd alvorens ik mijn definitieve goedkeuring gaf. Het gewicht van deze ruim 20 kilo zware vaas maakte dat het vijf dagen in de afkoeloven moest blijven. Bij de onthulling was de spanning van onze gezichten af te lezen. Omdat het beeld direct verkocht werd, besloot ik nog slechts twee keer zo’n moeilijk traject te doorlopen.

Glaskorrels

Glaskorrels zijn er eveneens in vele kleuren. Deze zijn simpeler te gebruiken. Versmelten tot een massa vloeibaar glas is een methode.
Dezelfde methode als met de staafjes kan ook gebruikt worden, maar dan is een structuur als rechte lijnen niet haalbaar. Je kan hierbij denken aan hagelslag. Een nette, rechte lijn is lastig te creëren, door de korte tijd die je gegeven is.
 

Bladgoud

Aangezien de werkplaats goed moet worden gelucht, tocht het vrijwel altijd stevig in het pand; daarom liggen de gouden zilverblaadjes in een kleine, beschermde kast. De flinterdunne blaadjes worden op een harde plaat gelegd. De assistent rolt een stok met hete glasbrij langzaam over het goud heen. Doet men dit te snel, dan verschrompelt het goud tot één stuk. Nadat het op het glas is verkleefd, kan je het geheel gaan bewerken. Het uit elkaar trekken, kneden en verwerken gaat zoals elke andere handeling. Hoe verder
je het glas uit elkaar trekt, hoe minder zichtbaar het goud of zilver is in het eindresultaat.
 

Calcedonio

De meest bijzondere kleur in de glasindustrie is Calcedonio*. Het is een moeilijk mengbaar mineraal. De exacte formule voor het beste resultaat is maar bij weinig mensen bekend. Een van de bedrijven die de juiste formule heeft, is dat van Oscar Zanetti. Waarom is dit zo belangrijk? Als je de goede formule hebt gevonden voor het mixen van het mineraal met andere grondstoffen, gebeurt er iets met de kleur in de sculptuur. Wat er gebeurt De kleur in het beeld past zich volledig aan zijn omgeving aan. Staat een sculptuur met deze ‘calcedonia’-kleur bij een blauwkleurige achtergrond, dan zal zij haar blauwe structuur meer blootgeven dan haar andere kleuren. De groene kleur komt tot zijn recht in een groene omgeving. Dat geldt evenzo voor roze, rood en crème. Alle kleuren zijn vertegenwoordigd in één en hetzelfde materiaal. Voor wie de kleuren niet goed kan mengen, is het zintuiglijke spel niet weggelegd. De kleuren zijn eveneens prachtig, maar de sculptuur neemt haar omgevingskleur niet aan. Het is van evident belang dat zij die de formule niet goed volgen, zich niet op dit gebied moeten begeven. Helaas zit er maar al te vaak veel kaf onder het koren. Om de kleurschakering te kunnen waarborgen zijn de ‘Calcedonio’-beelden in mijn collectie slechts op één hand te tellen.

*Chalcedoon is een mineraal met een glasachtige glans en een aan kwarts gerelateerde structuur. Calcedonio is een decoratief type glas, verkregen door het mengen en roeren van metaal met verschillende kleuren, om het te laten lijken op onyx, jasper en lazuursteen. Deze ontwikkeling is begonnen laat 15de eeuw, maar pas veel later beroemd geworden. Nadat men lange tijd niet meer met deze methode heeft gewerkt, is deze in de 18de eeuw ‘herontdekt’.

Fluorescerende kleuren bestaan nu ook in poedervorm speciaal voor glasbewerking. De familie Mian heeft er direct na de ontdekking patent op aangevraagd. In de werkplaats wordt het sinds 2010 gebruikt in sculpturen die gemaakt waren in helder glas. In de showroom van het bedrijf is het een bijzondere gewaarwording als de lichten uit zijn. De collectie die voorzien is van deze poeder, licht op als ‘glowing in the dark’. Het licht geeft een groene gloed en is vergelijkbaar met het lichtgevende effect van een wekker. Daar waar de stof enkele uren ‘daglicht’ heeft geabsorbeerd, geeft hij dat ook voor beperkte tijd weer af. Toen ik met twee - speciaal hiervoor gemaakte - ontwerpen kwam, kon geen van de werkmeesters mij vertellen of het ook in die constructie zou werken. We zijn het gaan proberen, met een verrassend leuk resultaat.

De Schudbol: De bal die ik maakte, heeft op drie punten een vlakke kant. De kleuren kunnen kantelen naar de kant waar deze het beste (op dat moment) tot zijn recht komen. Door de kleuren blauw, rood en daarnaast helder glas te gebruiken kan de bal om en om gedraaid worden en anders worden geplaatst. Het doorzichtige deel zorgt voor de lichtopvang van buitenaf. In het donker komt de fluokleur tevoorschijn. Ook zonder dit extra element is het idee achter dit object dat de bal met één draai een totaal andere sculptuur lijkt.
 

De Parasol: De parasol is alleen voorzien van twee randen fluorescerende stof. Het leek me een grappig object in een mooie vestibule. Als de parasol in een daarvoor geschikte bak staat, geeft deze een lichtschijnsel in een donkere hal.
 

Gitaar: In de elektrische gitaar zijn slechts korrels van dit materiaal verwerkt. Uitsluitend de kast van het instrument geeft licht af. Het verwerken van dit soort details geeft mij een extra spanning die ik hoop over te brengen op de alerte kijker.